Takvim

Zaman bölümleme sistemi. yılın günlerini gösteren cetvel Geçen zamanı ölçmek için, hareketleri düzenli olan ve kolaylıkla gözlemlenebilen iki yıldızdan yararlanılır bunlardan biri ay, öteki Güneş’tir. Ay’ın 29,5 günde bir tekrarlanan ve l yılda 12 evreden oluşan bir hareketi vardır. güneş ise, mevsimlere göre değişen bir yüksekliğe ulaşır ve hareketini 365 gün 6 Saatte tamamlar. Bu nedenle de ay ve güneş takvimleri yapılmıştır

Ay takviminde, Ay’ın evrelerini izleyen 29 ve 30 günlük almaşık 12 ay vardır bu 12 ay, 354 günlük bir ay yılı oluşturur. Ancak bu yıl mevsimlerin ritmine uymaz 11 gün kısa. Güneş takviminde ise yıl, tersine, mevsimlerin ritmini izler, ancak aylar 30 ya da 31 günlük, Ay’ın evrelerine denk düşmez l gün fazla.

M.Ö. 46’da Julius Sezar, astronomları, güneşin hareketine tam anlamıyla uyabilen bir takvim yapmakla görevlendirdi. Güneş yılı işte o zaman 365 gün 6 saat olarak hesaplandı. «Jülyen» adı verilen bu takvim bu nedenle 365 günden, 4 yılda bir de 366 günden artık yıl oluşur.

Ancak bu takvim, tam anlamıyla kusursuz bir takvim değildir. Yer, Güneş çevresindeki dolanımını 365 gün 5 saat 48 dakika ve 46 saniyede tamamlar. Şu halde Jülyen takvimi 11 dakika 14 saniye kadar uzundur. Bu fark ilk bakışta önemsiz gibi görünürse de her yıl tekrarlanınca 100 yılda 18 saatlik, 400 yılda da 3 günlük bir farka yol açar.

XVI. yy. da, aradaki bu fark 10 güne ulaşmıştı ilkbahar 21 yerine 11 martta başlıyordu. işte bu nedenle papa Gregorius XIII, bu hatayı düzeltmek için 4 ekim 1582’den sonraki günün 15 ekim 1582 olmasına karar verdi. Ayrıca bu farkın yeniden oluşmasını önlemek için artık yılların dört yılda bir tekrarlanmasına karar verildi. Artık yıllar 00 ile biten yıllar dışındakilerdi. Böyle yıllar da 400’e bölünebilirlerse artık olabilirdi. Sözgelimi 1600 artık yıldı, 2000 de artık yıl olacaktır ancak, 1700, 1800, 1900 yıllar artık sayılmadı. 400 yıldaki 3 günlük hata da böylece giderilmiş oldu. «Gregoryen» diye bilinen bu takvim bugün bütün dünyada kullanılmaktadır.

Yılın on iki ayı ve bu ayların gün sayısı şöyledir ocak 31, şubat 28 veya 29, mart 31, nisan 30, mayıs 31, haziran 30, temmuz 31, Ağustos 31, eylül 30, ekim 31, kasım 30, aralık 31. Yıl, her biri kavuşum ayının dörtte birine denk 52 haftaya bölünmüştür.

Birçok toplum resmî olarak Gregoryen takvimini kullanıyorsa da, dinî tarihler için daha eski ve geleneksel bir takvimden yararlanılır. Sözgelimi Müslümanların bir ay takvimi, vardır şu halde müslüman takvimi yılı, Hıristiyan takviminin, yılından 11 gün eksiktir. Müslüman takviminin birinci yılının ilk günü 16 temmuz 622’ye tekabül eder. O tarihte Hz. Muhammet Mekke’den Medine’ye Hicret etmiştir. Museviler ise, M.S. IV. yy.da, ayları 30 ve 29 günlük Ay’ın hareketine göre hesaplanmış bir takvimi kullanmağa başladılar. 12 ay 354 gün tuttuğu için bu takvime zaman zaman bir 13’üncü ay eklenir