Ä°ktisad

Orta yolu tutmak, itidal ile hareket etmek, tutumlu olmak, gereğinden az veya çok harcamaktan kaçinmak islamiyet, yeme, içme, giyim, kuşam, eşya kullanimi gibi her hususla aşiriliktan kaçinmayi, orta yolu tutmayi emretmiştir. Savurganlik ve cimriliği yasaklamiştir. işlerin hayirlisi orta olanidir

Kur’an-i Kerîm’de şöyle buyurulur Yürüyüşünde ölçülü ol sesini kis (baÄŸira baÄŸira konuÅŸma) (Lokman, 31/19) Elini boynuna baÄŸlayip cimri kesilme büsbütün açıp tutumsuz olma. Yoksa piÅŸman olur, açikta kalirsin (el-isra, 17/29).

iktisad karÅŸiti israftir. israf aşırı gitmek, gereÄŸinden fazla yemek, içmek ve harcamaktir. Bu ise dinimizce yasaklanmiÅŸtir. Kur’an-i Kerim’de Saçip savuranlar ÅŸeytanlarin kardeÅŸleridir (el-isra, 17/27) buyurulmuÅŸtur. Tutumlu olanlar kimseye muhtaç olmazlar, rahat ve huzur içinde yaÅŸarlar. Bir hadis-i Åžerifte: Tutumlu olan fakir olmaz (KeÅŸfü’l Hafa, ii, 189)

islamiyet insanlar arasinda eşitliğe, güçsüzü korumaya özel bir önem vermiştir. zekat ve sadaka övülen davranişlardir. toplum teşvik edilmiştir. Fakat servet ve refahin tabana yayilmasi esas alinmiştir. Servetin, çoğunluğun aleyhine bir azinliğin elinde toplanmasi yasaklanmiştir. Servet içinizde zenginler arasinda dönüp dolaşan bir devlet olmasin (el-Haşr, 59/7) ayeti bunu ifade eder. islamiyet özel mülkiyeti korur ve teşvik eder. Emeğe üretim faktörleri içerisinde büyük değer verir.Gerçekten de insan ancak kendi çaliştiğini elde eder (en-Necm, 53/39) ayeti bunu ifade eder.

Peyg amber efendimiz en kutsal kazancin el emeği ürünü olduğunu belirtmiştir (Ahmed b. Hanbel, Müsned, iii, 466, iV, 141). Tembellik ve başkalarinin sirtindan geçinmek yasaklanmiştir. Bu nedenle faiz yasak kilinmiştir (bk. el-Bakara, 2/275-279). Teşebbüse de büyük değer verilmiştir, sermaye emekle beraber değerlidir.

israf (savurganlik) yasaği, temel ilkelerden biridir. Ticarete önem verilmiş ve kar haddi geniş tutulmuştur. Karaborsacilik ve haksiz kazançlar yasaklanmiştir. Tüketicileri aldatacak faaliyetlerden kaçinilmasi istenmiş mallarin üreticilerden tüketicilere en kisa yoldan ulaştirilmasi amaçlanmiştir (bk. Hamdi Döndüren, islam Hukukuna Göre Alim-Satimda Kar Hadleri, Balikesir 1984, s. 125-202 Günümüz ekonomik Problemlerine islamî Yaklaşimlar, istanbul 1988, s. 10 vd. Orhan Oğuz-ilhan Uludağ, Genel ekonomi, istanbul 1981, s. 39-41). Ayrıca geniş bilgi ansiklopedinin fikih ile ilgili birçok maddesinde verilmiştir)